Teknoloji tabanlı iletişim şekillerinin artması ile, e-posta, kısa mesaj veya WhatsApp gibi uygulamalar üzerinden yapılan dolandırıcılık denemelerinin sayısında ciddi bir artış yaşanıyor. Arabuluculuk süreçleri giderek ön plana çıktığı ve ülkemizde de daha tanınır hale geldiği için, dolandırıcıların son dönemde başvurduğu yöntemlerden bir tanesi de kullanıcılara gönderdikleri mesajlarda arabuluculuk ifadesinin karşımıza çıkmasına sebep oluyor.
Eğer son dönemde haberiniz olmayan bir arabuluculuk süreci ile ilgili sizden para isteyen, acil görüşme talep eden veya benzer istekler içeren bir mesaj aldıysanız, siz de böyle bir durum ile karşılaşmış olabilirsiniz. Bu yazıda, arabuluculuk ile ilgili almış olabileceğiniz meşru mesajlar ile, bu süreçleri kötü niyetli olarak kullanan mesajlar arasında nasıl ayrım yapabileceğinizi detaylı olarak açıklamaya çalışacağız.
Varlığından Haberdar Olmadığım Bir Arabuluculuk Süreci İçinde Olabilir Miyim?
Aldığınız bir mesajın gerçek bir arabuluculuk süreci mi, yoksa bir dolandırıcılık girişimi mi olduğunu anlamanızı sağlayacak ilk önemli detay, böyle bir sürecin farkında olmanızdır.
Eğer:
- Mevcut olarak bir arabuluculuk süreci içindeyseniz,
- Devam eden bir hukuki uyuşmazlık süreciniz varsa,
- Uyuşmazlık içinde olduğunuz bir kişi veya şirketten, sürecin arabuluculuk ile çözülmesi gerektiği bilgisini aldıysanız,
- Uyuşmazlık içinde olduğunuz bir kişi veya şirketten, onların arabuluculuk süreçlerini denemek istediği bilgisini aldıysanız ve
- Aldığınız mesaj konu ve içerik bakımından bu süreç ile alakalı gözüküyorsa
Gelen mesajın gerçekten bir arabuluculuk sürecine ait olduğu sonucunu çıkartabilirsiniz.
Bu en basit doğrulama yöntemi gibi gözükse de, sizi dolandırıcılık süreçlerine karşı koruyabilir ve önemli maddi / manevi yıpranmaların önüne geçebilir.
Peki, tüm bu süreçlere rağmen, varlığından hiç haberdar olmadığınız bir arabuluculuk süreci içinde olabilir misiniz?
Bu nadiren yaşanacak bir senaryo olsa da, tamamen imkansız değildir. Özellikle günümüzde bazı yasal süreçlerde bir dava açılmadan önce arabuluculuk sürecinin zorunlu hale getirilmesi ile, farkında olmadan da bu süreçlere dahil olabilirsiniz.
Örneğin, İş Hukuku altındaki pek çok süreç zorunlu olarak arabuluculuk süreçleri ile çözüldüğü için, yakın zamanda ayrıldığınız bir şirket ile yaşadığınız süreçlerin, sizin bilginiz dışında arabuluculuk süreçlerine gitmesi teorik olarak mümkündür.
Veya taşınmazlara ilişkin uyuşmazlıklar da zorunlu arabuluculuk süreçlerine dahil edildiği için, çok ufak bir hissesine sahip olduğunuz — örneğin size miras kaldığını bile bilmediğiniz — bir arsanın paylaşılması ile ilgili bir arabuluculuk süreci, sizin bilginiz dışında başlatılmış olabilir.
Bunlar nadiren yaşanacak süreçler olsa da, teknik olarak böyle bir sürecin yaşanması mümkündür. Eğer böyle bir ihtimal olduğunu düşünüyorsanız, lütfen yazının sonraki bölümlerini de inceleyin.
Sürecin Kontrolünü ve İletişimi Yönetmeye Çalışın
Dolandırıcıların en çok başvurduğu yöntem, sizinle en hızlı şekilde doğrudan iletişim kurarak, süreç hakkında bir aciliyet, korku ve panik duygusu yaratmaktır. Meşru arabuluculuk süreçleri ise, özellikle başlangıç aşamasında bilgilendirme esasına dayanan ve metodik şekilde ilerleyen süreçlerdir.
Bu nedenle, süreç ile ilgili yaratılmaya çalışılan aciliyet ve korku hissine aldanmayın. Önce süreç hakkında bilgi toplamaya ve ortada gerçek bir arabuluculuk süreci olup olmadığını anlamaya çalışın. Hiçbir arabulucu, size gönderdiği ilk mesajda veya yaptığınız ilk telefon görüşmesinde doğrudan para istemeyecek, herhangi bir hesaba para yatırmanızı söylemeyecektir.
Herhangi bir maddi / manevi zarara uğramamak için, aşağıdaki adımları takip edebilirsiniz.
1 – Sürecin meşruiyetini anlamak için, sizinle iletişim kuran numara ile kendiniz iletişime geçin ve sürece atanmış arabulucunun bilgilerini isteyin. Eğer böyle bir bilgi paylaşılmıyorsa ve süreç hakkında detay verilmiyorsa, iletişimi tamamen kesin.
2 – Arabuluculuk süreçlerini yönetme yetkisi olan tüm arabulucular, resmi olarak kayıt altına alınır ve bilgilerine Adalet Bakanlığı’nın sitesinden ulaşılabilir. Eğer bilgilere ulaşabilirseniz, arabulucunuzun buraya kayıtlı olduğunu teyit edin.
3 – İlk adımda aldığınız arabulucu bilgilerini bu portal üzerinden sorgulayın. Böylece, bu kişinin gerçekten bir arabulucu olup olmadığını anlayabilirsiniz.
4 – Eğer sizinle ilk iletişim kuran numara ile, arabulucuya ait numara birbirinden farklı ise, doğrudan arabulucu ile iletişim kurun. Doğrudan konuşmanız durumunda, sürecin meşruiyeti konusunda kesin bilgilere ulaşabilir ve herhangi bir dolandırıcılık ihtimalini ortadan kaldırabilirsiniz.
5 – Gerekli bilgileri alamazsanız, mesajın içeriği ve yapacağınız konuşmalar ile, sürecin ne ile ilgili olduğunu anlamaya çalışın. Eğer konu sizin hiçbir bilginiz olmayan veya doğrudan sizi korkutmaya yönelik süreçler ile ilgili ise, bunun bir dolandırıcılık girişimi olduğu sonucunu çıkartabilirsiniz.
6 – Süreç ile ilgili aldığınız bilgiler meşru gözüküyorsa, önce bu bilgileri teyit etmeye çalışın. Örneğin, yukarıda bahsettiğimiz gibi bir arsa paylaşımı konusu şu şekilde gelişebilir: Hiçbir bilginiz olmadan, vefat eden bir akrabanızdan size bir arsanın ufak bir payı kalmış olabilir. Bu süreçle ilgilenen pay sahipleri sizin bilginiz dışında bir arabuluculuk süreci başlatmış olabilir. Böyle durumlarda, ilgili resmi kaynakları inceleyerek sürecin gerçekliğini değerlendirebilirsiniz. Örneğin, spesifik olarak bu senaryoda E-Devlet üzerinden Tapu Sorgulama hizmetini kullanabilir ve üzerinize kayıtlı herhangi bir taşınmaz olup olmadığını görebilirsiniz.
Sürecin ne ile alakalı olduğunu detaylı bir şekilde anladıktan sonra, buna benzer resmi kaynakları inceleyerek sürecin gerçekten sizinle alakalı olup olmadığını anlayabilirsiniz.
Eğer tüm bu adımlardan sonra hala kafanızda soru işaretleri varsa, aşağıdaki adımları uygulayabilirsiniz.
Önemli Ayırt Edici Unsurlar
Tüm bu detayların yanı sıra, aldığınız mesajlarda aşağıdaki noktalara dikkat etmek, sürecin gerçekliğini daha iyi değerlendirmenizi sağlayabilir.
1 – Mesajın içeriğini dikkatli bir şekilde inceleyin. Normal şartlarda, hiçbir arabulucunun size atacağı ilk mesajlar doğrudan maddi konularla ilgili olmayacaktır. Hiçbir profesyonel arabulucu, ilk veya ikinci mesajında sizden süreçle ilgili bir ödeme yapmanızı istemez. Eğer mesajlar içinde bu yönde ısrarcı bir ton görüyorsanız, bunun bir dolandırıcılık girişimi olduğunu anlayabilirsiniz.
2 – Mesajın yazı dilini kontrol edin. Profesyonel arabuluculardan aldığınız mesajlar, genellikle dil ve iletişim tarzı olarak doğru bir Türkçe ile yazılmış, profesyonel bir dil olacaktır. Daha amiyane ifadeler kullanan, çok kısa ve korkutucu nitelikte mesajlar atan kişilere itibar etmeyin.
3 – Mesaj içeriğinde olağanüstü bir aciliyet olup olmadığını kontrol edin. Hiçbir profesyonel arabulucu, gerçek bir arabuluculuk sürecini size sürecin başlayacağı günde veya bir gün önce haber vermeyecektir. Eğer mesajlarda böyle bir aciliyet varsa veya şahıslar sizden yapmanızı istedikleri aksiyonlar konusunda ekstra bir aciliyet / baskı yaratmaya çalışıyorsa, bunun bir dolandırıcılık süreci olduğunu anlayabilirsiniz.
4 – Mesajın amacını irdeleyin. Profesyonel arabulucuların ilk aksiyonları, sizi süreç ile ilgili bilgilendirmek veya bir telefon görüşmesi yaparak size mevcut durumu anlatmak olacaktır. Özellikle farkında olmadığınız bir arabuluculuk sürecinin içindeyseniz, size böyle bir sürecin varlığı ve sizin neden dahil olduğunuz açıklanacaktır. Bu ve buna benzer amaçlar dışında, hemen görüşme ayarlamak isteyen, hemen ödeme yapmanızı veya belli bir hesaba para göndermenizi isteyen mesajlar dolandırıcılık girişimleridir.
5 – Mesajın geldiği kanalı değerlendirin. Profesyonel arabulucular, size genellikle kurumsal bir e-posta veya telefon ile ulaşacaktır. Günümüzde, kısa mesaj ve WhatsApp gibi platformlar da zaman zaman ilk iletişimi sağlamak için kullanılabilmektedir. Bunun dışındaki platformlar ise profesyonel arabulucular tarafından kullanılmayacaktır. Özellikle Facebook, Instagram vb. gibi kanallar üzerinden gelen iletişim talepleri, neredeyse tamamen dolandırıcılık girişimleridir.