Tarım arazilerinin mülkiyet devrine ilişkin arabuluculuk anlaşma belgelerinde son dönemde önemli düzenlemeler yapılmıştır. Bu düzenlemeler, tarım arazilerinin korunması ve verimli kullanımının sağlanması amacıyla yürürlüğe konulan mevzuat hükümlerine uygunluğu sağlamayı hedeflemektedir.
Mevzuat Uyumunun Önemi
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu’nun 17/B maddesinin üçüncü fıkrası, arabuluculuk süreci sonunda tarafların anlaşması halinde düzenlenecek anlaşma belgelerinin, taşınmazın devri veya taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasıyla ilgili olarak kanunlarda yer alan sınırlamalar ile usul ve esaslara uygun olmasını zorunlu kılmaktadır.
Tarım ve Orman Bakanlığı, tarım arazilerinin devrine ilişkin arabuluculuk anlaşma belgelerinde, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu’nda belirtilen sınırlamaların dikkate alınmadığını tespit etmiştir. Bu nedenle, arabulucuların, tarım arazilerinin devrine ilişkin anlaşma belgelerini düzenlerken ilgili mevzuat hükümlerini gözetmeleri gerekmektedir.
Tapu Sicilinde Uygulama Esasları
Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün 2024/5 sayılı Genelgesi, arabuluculuk anlaşma belgelerinin tapu siciline tescilinde dikkat edilmesi gereken hususları belirlemiştir. Bu genelgeye göre, arabuluculuk anlaşma belgesine konu taşınmazın, 5403 sayılı Kanun ve 3083 sayılı Kanun gibi mevzuatlarda yer alan kısıtlamalara tabi olması durumunda, işlemlerin bu kısıtlamalara uygun olarak gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Arabulucuların Dikkat Etmesi Gereken Hususlar
Arabulucuların, tarım arazilerinin devrine ilişkin anlaşma belgelerini düzenlerken aşağıdaki hususlara dikkat etmeleri önem arz etmektedir:
- Mevzuat Uyumunun Sağlanması: Anlaşma belgeleri, 5403 ve 3083 sayılı kanunlarda belirtilen sınırlamalara uygun olarak düzenlenmelidir.
- Asgari Tarımsal Arazi Büyüklüğü: Tarımsal arazilerin bölünmesinde, asgari tarımsal arazi büyüklüğü kriterlerine riayet edilmelidir.
- Tapu Sicil İşlemleri: Anlaşma belgelerinin tapu siciline tescilinde, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün ilgili genelgelerinde belirtilen usul ve esaslara uyulmalıdır.
- İcra Edilebilirlik Şerhi: Anlaşma belgelerinin ilam niteliği kazanabilmesi için, tarafların ve arabulucunun imzalarının eksiksiz olması gerekmektedir. Eksik imza durumunda, sulh hukuk mahkemesinden icra edilebilirlik şerhi alınması gereklidir.
Tarım arazilerinin devrine ilişkin arabuluculuk anlaşma belgelerinde yapılan yeni düzenlemeler, tarım arazilerinin korunması ve verimli kullanımının sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. Arabulucuların, ilgili mevzuat hükümlerine uygun hareket etmeleri, hem tarafların haklarının korunması hem de işlemlerin geçerliliği açısından gereklidir.
Kaynakça
- Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı – “Tarım Arazisi Niteliğindeki Taşınmazların Devrini İçeren Arabuluculuk Anlaşma Belgelerinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar”
- Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü – “Tapu Sicilinde Arabuluculuk Uygulamaları Genelgesi 2024/5”
- Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı – “Tarımsal Üretim Sözleşmelerinde Uzman Arabuluculuk”