İş hayatında çalışanların ücretsiz izin talepleri ve bu süreçte ortaya çıkan anlaşmazlıklar zaman zaman hukuki uyuşmazlıklara dönüşebilmektedir. Özellikle uzun süreli ücretsiz izin uygulamaları, hem çalışan hem de işveren açısından farklı beklentilerin ortaya çıkmasına neden olabilmektedir. İstanbul’da yaşanan ve arabuluculuk yoluyla çözüme kavuşturulan bir uyuşmazlık, iş hukukunda arabuluculuğun pratikte nasıl bir rol oynayabildiğini gösteren dikkat çekici bir örnek niteliğindedir.
Uyuşmazlık, bir şirketin İnsan Kaynakları Departmanı’nda uzun yıllar görev yapan bir çalışanın ücretsiz izin süreci sonrasında iş sözleşmesinin feshedilmesiyle ortaya çıkmıştır. Taraflar arasında doğan anlaşmazlık, mahkemeye taşınmadan önce arabuluculuk sürecinde çözüme ulaşmıştır.
Ücretsiz İzin Süreci Nasıl Başladı?
Türkiye Arabulucular ve Arabuluculuk Merkezleri (TURAMEP) Sözcüsü Avukat Arabulucu Dr. Umut Metin tarafından paylaşılan bilgilere göre, İstanbul’da faaliyet gösteren bir şirketin İnsan Kaynakları Departmanı’nda yaklaşık sekiz yıldır görev yapan bir çalışan, eşinin çalıştığı şirket tarafından yurt dışına geçici olarak görevlendirilmesi üzerine işvereninden bir yıl süreyle ücretsiz izin talep etti.
İşveren tarafından uygun görülen bu talep sonrasında çalışan, ailesiyle birlikte yurt dışına taşınarak ücretsiz izin sürecini başlattı. Ancak izin süresinin sonuna yaklaşılırken çalışanın eşinin görev süresi bir yıl daha uzatıldı. Böylece başlangıçta bir yıl olarak planlanan görevlendirme toplamda iki yıla çıkmış oldu.
Bu gelişmenin ardından çalışan, işverenine başvurarak ücretsiz izin süresinin bir yıl daha uzatılmasını talep etti.
İşverenin Talebi Reddetmesi
İşveren şirket ise ücretsiz izin süresinin uzatılması talebini kabul etmedi ve çalışanın 2 Şubat 2026 tarihinde Türkiye’de görevine dönmesini talep etti.
Ancak çalışan açısından bu tarihte Türkiye’ye dönmek mümkün olmadı. Çalışanın iki çocuğunun yurt dışında ilkokul eğitimine devam ediyor olması, ailenin kısa süre içinde Türkiye’ye dönüşünü zorlaştıran önemli bir faktör olarak ortaya çıktı.
Çalışanın belirtilen tarihte görevine başlamaması üzerine işveren, iş sözleşmesini feshetti. Böylece taraflar arasında hukuki bir uyuşmazlık doğmuş oldu.
Çalışanın İddiaları
İş sözleşmesinin feshedilmesinin ardından çalışan, fesih işleminin haksız olduğunu ileri sürdü. Çalışan, işe iade talebinde bulunarak iş sözleşmesinin geçersiz şekilde sona erdirildiğini savundu.
Ayrıca işe iade talebinin kabul edilmemesi halinde, yaklaşık sekiz yıllık çalışma süresinden doğan kıdem tazminatı ve diğer özlük haklarının ödenmesini talep etti.
Uyuşmazlık Arabuluculuğa Taşındı
Türk hukuk sisteminde iş uyuşmazlıklarının önemli bir kısmı için arabuluculuk dava şartı olarak uygulanmaktadır. Bu kapsamda tarafların mahkemeye başvurmadan önce arabuluculuk sürecine katılması gerekmektedir.
Söz konusu uyuşmazlıkta da çalışan, işe iade talebiyle arabuluculuk başvurusunda bulundu. Arabuluculuk toplantısına tarafların avukatları katılırken, çalışan görüşmeye video konferans yöntemiyle dahil oldu. Bu durum, arabuluculuk sürecinin esnek yapısının ve teknolojik imkanların sürece nasıl entegre edilebildiğinin de bir örneği olarak değerlendirilebilir.
Arabuluculuk Görüşmeleri ve Anlaşma
Arabuluculuk görüşmeleri sırasında taraflara, olası bir yargılama sürecinin uzunluğu ve hukuki sonucun her zaman kesin şekilde öngörülemeyeceği hatırlatıldı. Ayrıca taraflar arasındaki geçmiş çalışma ilişkisi ve çalışanın şirkette geçirdiği uzun süre de görüşmelerde dikkate alınan unsurlar arasında yer aldı.
Yapılan müzakereler sonucunda taraflar, uyuşmazlığı dava yoluna taşımak yerine arabuluculuk sürecinde anlaşmaya varmayı tercih etti. Varılan anlaşma kapsamında çalışan, işe iade talebinden vazgeçti. Buna karşılık işveren, çalışanın sekiz yıllık hizmet süresine karşılık gelen kıdem tazminatının ödenmesini kabul etti. Anlaşmaya göre toplam kıdem tazminatı tutarı 560 bin TL olarak belirlendi. Bu tutarın yarısının derhal, kalan yarısının ise 30 gün içinde ödenmesi kararlaştırıldı. Arabuluculuk sürecinin yürütülmesine ilişkin ücret ise taraflar arasında paylaştırıldı ve her bir taraf için 16.800 TL olarak belirlendi.Böylece taraflar, uzun ve masraflı bir dava sürecine girmeden uyuşmazlıklarını karşılıklı mutabakatla çözmüş oldu.
İş uyuşmazlıklarında arabuluculuğun temel amaçlarından biri, tarafların hukuki haklarını korurken aynı zamanda uyuşmazlığın daha hızlı ve daha az maliyetli bir şekilde çözülebilmesini sağlamaktır. Tarafların uzun yıllar sürebilecek bir yargılama sürecine girmek yerine arabuluculuk yoluyla anlaşmayı tercih etmeleri, alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin pratikteki önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.